Prowadzenie firmy to nie tylko sprzedaż i marketing, ale też sporo formalności, z których BHP bywa najbardziej stresujące. Jeśli właśnie zatrudniasz pierwszego pracownika lub planujesz grafik na kolejny kwartał, pewnie zastanawiasz się, jak połapać się w tych wszystkich terminach. Nie chodzi tylko o to, żeby papiery w segregatorze się zgadzały na wypadek kontroli z PIP. Chodzi o realne bezpieczeństwo Twoich ludzi. W tym tekście wyjaśnię Ci prostymi słowami, kiedy wysłać kogoś na szkolenie wstępne, a kiedy przypomnieć mu o szkoleniu okresowym.
Kiedy muszę zorganizować szkolenie BHP wstępne, a kiedy szkolenie okresowe?
Szkolenie BHP wstępne organizujesz zawsze przed dopuszczeniem nowego pracownika do pracy, zazwyczaj w jego pierwszym dniu. Z kolei szkolenie BHP okresowe to cykliczne powtarzanie wiedzy w trakcie trwania zatrudnienia, a pierwszy taki kurs odbywa się zazwyczaj w ciągu 6 lub 12 miesięcy od daty zatrudnienia, zależnie od stanowiska.
Czym właściwie jest szkolenie BHP wstępne?
Szkolenie BHP wstępne to obowiązkowy instruktaż dla każdego nowego pracownika, który musi odbyć się przed faktycznym rozpoczęciem wykonywania obowiązków służbowych. Składa się ono z instruktażu ogólnego, prowadzonego przez behapowca, oraz instruktażu stanowiskowego, który przeprowadza kierownik lub pracodawca.
Gdy nowa osoba pojawia się w Twoim zespole, nie możesz jej po prostu posadzić przy biurku czy maszynie. Musisz mieć pewność, że wie, gdzie jest wyjście ewakuacyjne i jak nie zrobić sobie krzywdy. Szkolenie bhp wstępne to taki pakiet startowy. Składa się z dwóch części. Najpierw jest instruktaż ogólny, gdzie pracownik dowiaduje się o ogólnych zasadach panujących w firmie i pierwszej pomocy. Potem przychodzi czas na instruktaż stanowiskowy. To tutaj pokazujesz konkretnie: „uważaj na ten przycisk” albo „ustaw monitor na tej wysokości”.
Co ważne, szkolenie bhp wstępne dotyczy każdego. Nie ma znaczenia, czy zatrudniasz kogoś na etat, czy bierzesz studenta na praktyki. Dokumentem potwierdzającym przejście tego etapu jest Karta szkolenia wstępnego, którą musisz przechowywać w aktach osobowych.
Kiedy przychodzi czas na szkolenie BHP okresowe?
Szkolenie BHP okresowe to systematyczne aktualizowanie wiedzy i umiejętności pracowników w zakresie bezpiecznej pracy oraz zmian w przepisach prawa. Częstotliwość tych szkoleń jest ściśle określona w przepisach i zależy od charakteru pracy oraz zagrożeń występujących na danym stanowisku.
Można pomyśleć, że skoro ktoś raz przeszedł kurs, to już wszystko wie. Życie jednak pokazuje, że rutyna bywa zgubna. Dlatego szkolenia bhp okresowe są po to, żeby odświeżyć pamięć i wprowadzić nowe standardy. Pierwsze szkolenie bhp okresowe dla większości pracowników robi się do 12 miesięcy od startu pracy. Wyjątkiem są osoby na stanowiskach kierowniczych, które takie szkolenie muszą przejść w ciągu 6 miesięcy.
Terminy ważności są różne i warto je wpisać do kalendarza:
- Pracownicy na stanowiskach robotniczych powtarzają kurs co 3 lata (a jeśli praca jest bardzo niebezpieczna, to nawet co rok).
- Pracownicy biurowi, inżynieryjni i kadra kierownicza mają spokój na 5 lat.
- Osoby pracujące typowo przy biurku w branżach o niskim ryzyku mogą być z tego obowiązku zwolnione, ale warto to dwa razy sprawdzić w klasyfikacji PKD swojej firmy.
Kto może przeprowadzić instruktaż stanowiskowy?
To pytanie, które często zadają przedsiębiorcy chcący zaoszczędzić czas. Instruktaż stanowiskowy, będący częścią szkolenia wstępnego, może przeprowadzić pracodawca lub wyznaczony przez niego kierownik. Jest jednak jeden twardy warunek. Taka osoba musi posiadać aktualne szkolenie bhp okresowe dla pracodawców i osób kierujących pracownikami.
Nie wystarczy więc sama wiedza techniczna o tym, jak działa maszyna. Trzeba mieć uprawnienia do przekazania tej wiedzy w świetle przepisów. Jeśli prowadzisz mały warsztat i sam przeszkoliłeś się jako szef, możesz legalnie uczyć swoich pracowników bezpiecznej obsługi narzędzi.
Jakie są najważniejsze różnice programowe?
Różnica między tymi dwoma typami szkoleń leży głównie w ich celu. Szkolenie wstępne ma „zapoznać”, a okresowe ma „ugruntować i zaktualizować”. Na wstępie uczymy podstaw: gdzie jest gaśnica, jak podnieść ciężki karton, czego nie dotykać. Program szkolenia okresowego idzie głębiej. Często analizuje się na nim wypadki, które faktycznie zdarzyły się w branży, i sprawdza, czy nowe technologie w firmie nie wymagają zmiany nawyków.
Warto pamiętać, że szkolenia bhp okresowe kończą się egzaminem. Spokojnie, to zazwyczaj test, który ma sprawdzić, czy pracownik uważał. Po jego zdaniu wydawane jest zaświadczenie, które jest kluczowe podczas kontroli z Państwowej Inspekcji Pracy.
Co grozi pracodawcy za brak szkoleń?
Brak ważnego szkolenia BHP to jedna z pierwszych rzeczy, którą sprawdza inspektor PIP. Jeśli pracownik nie ma „wstępniaka” lub „okresowego”, uznaje się, że nie został dopuszczony do pracy zgodnie z prawem. Mandaty zaczynają się od tysiąca złotych, ale w razie wypadku konsekwencje są znacznie gorsze. Możesz stracić prawo do odszkodowania z ubezpieczenia, a nawet narazić się na odpowiedzialność karną.
Dlatego dbanie o szkolenie bhp wstępne i regularne szkolenia bhp okresowe to po prostu czysty pragmatyzm. Lepiej poświęcić te kilka godzin na kurs, niż potem mierzyć się z kosztownymi problemami prawnymi. Jeśli czujesz, że gubisz się w terminach, specjaliści z TBF chętnie pomogą Ci to wszystko uporządkować i przeprowadzą szkolenia w sposób, który nie będzie nudny dla Twoich pracowników.
FAQ – najczęstsze pytania o szkolenia BHP
1. Czy szkolenie BHP wstępne można zrobić po tygodniu od rozpoczęcia pracy?
Absolutnie nie. Przepisy są tutaj bardzo surowe. Szkolenie bhp wstępne musi zostać przeprowadzone zanim pracownik faktycznie zacznie wykonywać swoje zadania. W praktyce oznacza to, że pierwszą czynnością nowego pracownika w Twojej firmie powinno być właśnie to szkolenie. Jeśli dopuścisz kogoś do pracy bez ważnego instruktażu, nawet na kilka godzin, ryzykujesz wysoką karę w przypadku kontroli lub, co gorsza, wypadku.
2. Ile czasu jest ważne szkolenie BHP wstępne?
Szkolenie bhp wstępne samo w sobie nie ma „daty ważności” w takim sensie jak okresowe, ale jest ważne tylko do czasu, gdy pracownik musi przejść swoje pierwsze szkolenie okresowe. Zazwyczaj dla większości pracowników jest to rok. Trzeba jednak pamiętać, że jeśli pracownik zmienia stanowisko pracy wewnątrz firmy na takie, gdzie występują inne zagrożenia, musi przejść ponowny instruktaż stanowiskowy, czyli część szkolenia wstępnego.
3. Czy szkolenie okresowe dla pracowników biurowych jest zawsze obowiązkowe?
Od kilku lat obowiązują przepisy, które zwalniają z obowiązku przeprowadzania szkoleń okresowych dla części pracowników biurowych. Dotyczy to branż, które mają niską kategorię ryzyka (np. finanse, edukacja, informatyka). Jednak jako pracodawca musisz najpierw sprawdzić kod PKD swojej działalności. Jeśli Twoja firma zajmuje się produkcją lub inną działalnością o wyższym ryzyku, to nawet księgowa w Twoim biurze może podlegać obowiązkowi szkolenia co 6 lat.
4. Kto płaci za szkolenia BHP – pracownik czy ja?
Wszelkie koszty związane ze szkoleniami BHP zawsze leżą po stronie pracodawcy. Nie możesz żądać od pracownika, aby sam zapłacił za kurs lub sfinansował dojazd do ośrodka szkoleniowego. Co więcej, szkolenie powinno odbywać się w godzinach pracy pracownika. Jeśli kurs przeciągnie się poza te godziny, pracownikowi należą się nadgodziny lub czas wolny do odbioru.
5. Czy mogę przeprowadzić szkolenie BHP okresowe online?
Tak, przepisy dopuszczają formę e-learningu (samokształcenia kierowanego) dla wielu grup pracowników. Można w ten sposób szkolić kadrę kierowniczą, inżynierów oraz pracowników biurowych. Jest to bardzo wygodne rozwiązanie, bo każdy przechodzi kurs w swoim tempie. Pamiętaj jednak, że pracownicy na stanowiskach robotniczych zazwyczaj muszą odbyć szkolenie w formie tradycyjnego instruktażu lub kursu stacjonarnego, aby mogli przećwiczyć bezpieczne zachowania w praktyce.
6. Czy student na umowie zlecenie musi mieć szkolenie wstępne?
Tak, jeśli warunki pracy na umowie zlecenie są zbliżone do tych na etacie, pracodawca ma obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, co obejmuje również szkolenie bhp wstępne. Państwowa Inspekcja Pracy stoi na stanowisku, że każda osoba świadcząca pracę w zakładzie powinna znać zasady bezpieczeństwa, niezależnie od rodzaju podpisanej umowy.
7. Co jeśli pracownik ma ważne szkolenie z poprzedniej firmy?
W przypadku szkolenia wstępnego – musisz przeprowadzić je od nowa, ponieważ instruktaż stanowiskowy dotyczy konkretnie Twojej firmy i Twoich maszyn. Jeśli chodzi o szkolenie bhp okresowe, możesz uznać zaświadczenie z poprzedniego miejsca pracy, pod warunkiem, że program tamtego szkolenia odpowiada programowi wymaganemu na nowym stanowisku i certyfikat jest wciąż ważny czasowo.
8. Jakie dokumenty muszę mieć po szkoleniu?
Po szkoleniu wstępnym musisz posiadać wypełnioną Kartę szkolenia wstępnego z podpisami pracownika i osoby szkolącej. Po szkoleniu okresowym musisz otrzymać od firmy szkoleniowej imienne zaświadczenie o ukończeniu kursu wraz z odpisem programu szkolenia. Oba te dokumenty powinny trafić do akt osobowych pracownika i być dostępne do wglądu w razie kontroli PIP.
